Nhầm lớp! Tại và vì sao ?
"Nhầm lớp", tại và vì sao !?
Số học sinh "ngồi nhầm lớp" được phát hiện đã vượt qua con số hàng chục ngàn lại chỉ nằm ở hai cấp học tiểu học và THCS-Đối tượng HS đang học chương trình SGK mới, buộc chúng ta phải đặt câu hỏi: Tại sao và vì sao?. Nhưng một phần câu hỏi đã được trả lời cho những ai chịu khó tìm hiểu thông tin, khi mới đây các nhà lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu GD đã công bố một đề tài khoa học cấp Nhà nước do Viện Chiến lược và chương trình GD chủ trì, đã chỉ ra chương trình GD quá tải, không phù hợp với điều kiện về cơ sở, vật chất, trang thiết bị trường học cho các vùng miền trên cả nước. HS đã không thể có thời gian và khả năng để tiếp thu, thực hiện, vận dụng các kỹ năng, kiến thức từ chương trình SKG yêu cầu khiến HS càng học lên càng đuối dần. Đặc biệt, với chương trình học hai buổi/ngày ở bậc tiểu học mới chỉ có 30% SH đáp ứng được, bởi nguyên nhân rất đơn giản: Nước nhà chiếm tới hơn 70% là nông dân !
Nguyên tắc cơ bản khi việc biên soạn một bộ SGK đều phải thông qua các khâu: Chọn tác giả hoặc nhóm tác giả biên soạn, thông qua hội đồng phản biện, thí điểm chương trình, đánh giá, tổng kết… Nhưng, việc chỉ có một chương trình SGK được biên soạn với cơ chế mà từ lâu báo chí lên tiếng phản ánh là "khép kín" để độc quyền từ khâu biên soạn cho đến khi phát hành đã tước mất đi cái quyền so sánh, đối chiếu của loại sản phẩm đặc biệt này để tìm ra bộ SGK tốt nhất, phù hợp với việc học hành của con em mình. Và những con người trực tiếp đứng lớp, các em HS cũng bị “đóng khung” trong chương trình đã được duyệt, được xem là chuẩn đó mà thiếu đi cái nguồn so sánh, phản biện. Thế nên, dẫu có sai sót, quá tải… cũng chỉ biết loay hoay sửa chữa trong cái "khung" đó và phải chấp nhận nó một cách vô điều kiện. Giá như đề tài nghiên cứu của Viện Chiến lược và Chương trình được triển khai ngay khi vừa bắt đầu thí điểm chương trình SGK mới ắt sẽ giảm bớt được những thiệt hại khó lường và những tổn thất mà xã hội đang gánh chịu.
Nay, khi phải đối diện số lượng HS “ngồi nhầm lớp” ngày càng nhiều, dường như dư luận thường chỉ lên án đó chỉ là căn bệnh thành tích và sự độc quyền về SGK, chứ ít ai nghĩ rằng ngay tại thời điểm (năm học 2002-2003) khi Bộ GD&ĐT đưa chương trình SGK mới lớp 1 và lớp 6 triển khai đại trà, thì với việc tăng tải theo kiểu “gối đầu”, phần lớn lượng kiến thức ở học kỳ 1của lớp 2 được đưa xuống giảng dạy ở học kỳ hai của lớp 1, với suy nghĩ rằng khi các em học hết lớp 5 nền GD đã hoàn thiện bộ SGK đạt chuẩn quốc tế. Tương tự, bậc lớp 6 cũng vậy. (hiện nay chương trình đang tiếp tục thực hiện cho HS lớp 10 về chương trình phân ban mới). Trong khi đó, việc lấy ý kiến người trực tiếp đứng lớp về khả năng tiếp thu của HS không rõ được thực hiện ra sao ?. Song câu hỏi lớn cần thiết phải đặt ra rằng, đối với số HS học theo chương trình cũ, khi học hết bậc tiểu học phải học theo chương trình SGK lớp 6 mới với lượng kiến thức được xem là "chuẩn quốc tế" ấy liệu có bị "khấp", có đủ khả năng tiếp thu kiến thức hay không khi việc biên soạn SGK theo kiểu "gôi đầu” như vậy?, e rằng sẽ có sự "nhảy cóc", bỏ qua đi một lượng kiến thức để các em tiếp tục học lên cao và sự kế thừa của các bộ SGK trước vừa phải bỏ xó vì phải thay mới ra sao?. Một điều quan trọng không kém, đấy là khả năng tiếp nhận và truyền thụ của người giáo viên đến đâu đối với bộ SGK đạt tiêu chuẩn quốc tế này. Thực tế này, trong những ngày qua các lãnh đạo, các nhà quản lý GD vùng đồng bằng sông Cửu Long đã than vãn với báo giới là khá nhiều lượng giáo viên xuất thân từ "chuột chạy cùng sào". Điều đó vẫn chưa đủ minh chứng cho việc quá tải của chương trình SGK khoa mới, khi rất nhiều ông bố, bà mẹ trẻ có trình độ nhất định vẫn phải “đau đầu” với các bài toán số học của các em HS lớp 4, lớp 5. Nếu không đọc lại sách học của con cái thì, hoặc là làm theo cách giải toán của người lớn, hoặc chịu "bó tay"!. Song chỉ cần áp dụng những công thức sẵn có thì không đến nỗi phải mất nhiều thời gian. Thế nên, "một đứa trẻ tới trường, cả nhà đi học” là câu nói vui nhưng đầy ngụ ý, phản ánh đầy đủ mọi góc cạnh và sự thật của vấn đề.
Chúng ta vừa biểu dương thành tích rằng đã xoá được nạn mù chữ, phổ cập GD bậc TH&THCS, một số tỉnh thành đã phổ cập THPT và tiến tớí phổ cập toàn quốc. Nhưng với con số hàng chục ngàn HS "ngồi nhầm lớp" trên toàn quốc, và chưa hẳn đó là con số cuối cùng. Cần thiết cần phải xem xét lại nội dung chương trình học như thế nào là đủ, để dành thời gian cho HS vận dụng, sáng tạo trong cách học và trong cuộc sống. Đừng quá vội lo lắng khi lượng tri thức khoa học cứ tăng vùn vụt mà sợ con em mình tụt hậu rồi nhồi nhét cho con em nhiều kiến thức học thuật uyên thâm, bác học của các nhà chuyên môn, học giả mà quên đi việc trang bị cho các em những kiến thức khoa học cơ bản thiết thực khác, những công cụ để vận dụng vào học tập, vào cuộc sống hiện đại này để tạo ra một lớp người mới, lớp công dân trẻ năng động, tự tin và sáng tạo góp phân xây dựng xã hội văn minh, đất nước đẹp giàu cho mai sau./.
Đà nẵng: 04/05/2007
La giang-Bến miếu
Lê Trang Tuấn
Emai: letrangtuan@yahoo.com