Vốn xã hội làm sao tăng ?
Vốn xã hội. Làm sao tăng ?!
Vốn xã hội là nguồn lực đầy tiềm năng hội tụ bởi nhiều yếu tố. Là nguồn lực từ con người nội hàm bởi trình độ học vấn, kỹ năng chuyên môn, chỉ số IQ, tư duy sáng tạo...Là tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất hạ tầng. Nội lực của một thể chế, chính quyền vận hành xã hội liên hoàn, thống nhất, cụ thể, chi tiết cho những quyết sách, chiến lược của mỗi giai đoạn phát triển. Là mối quan hệ bền chặt giữa các khối đại đoàn kết dân tộc, tạo nên sức mạnh của toàn dân, của đất nước mà không loại trừ nền tảng giá trị văn hoá mang đậm dấu ấn bản sắc dân tộc...Tất cả những vấn đề dó cấu thành mặt bằng giá trị tiềm năng của xã hội, của đất nước để đánh giá sự phát triển mà bất cứ xã hội nào cũng sẵn có.
Vốn xã hội cũng giống như bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể con người hay thiết bị máy móc. Không có sự phân biệt yếu tố nào là nhất nhất, mà có sự tương trợ, thậm chí ràng buộc lẫn nhau để cùng phát triển. Tuy nhiên, mỗi đất nước, mỗi xã hội các yếu tố cấu thành vốn xã hội đó có thể có những yếu tố mang nhiều lợi thế hơn những yếu tố khác và xuất phát điểm khác nhau.. Song, nếu tài nguyên thiên nhiên giàu có mà thiếu đí nguồn lực trí tuệ của con người thì sẽ mãi mãi nằm ở dạng tài nguyên tiềm năng. Nếu khai thác bừa bãi, không có cơ chế quản lý chặt chẽ, chính sách phát triển phù hợp thì tình trạng dư thừa, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường sống... chắc chắn sẽ diễn ra. Giáo dục không có sự tham gia ý kiến của người học, thụ động, một chiều thì kiến thức người học chỉ mãi đóng khung trong chương trình đào tạo , làm mất di tư duy sáng tạo, bản lĩnh tự tin khác nào công trình kiến trúc khép kín dù có trải qua hàng trăm triệu năm thì giá trị của nó chỉ mang tầm vóc lịch sử, trong khi tri thức khoa học của nhân loại là một thế giới mở. Mối quan hệ xã hội có sự phân chia đẳng cấp, tầng lớp ắt sẽ tạo nên lằn ranh, khoảng cách trong khối đại đoàn kết dân tộc. Đất nước thiếu đi sức mạnh trong các cuộc vận động. Tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng ngày càng mờ nhạt, thậm chí là sự hờ hững, dửng dưng. Luật pháp ban hành mà không có sự tham gia ý kiến của các đối tượng thực thi thì khác nào cuộc vận động xã hội thiếu vắng sự tham gia nhiệt tình của người dân, và luật trở thành chính sách ưu đãi cho nhóm người chiếm lợi thế, là mối lo sợ cho những ai chịu sự đìều hành của thứ luật này...
Do vậy, cần có sự quan tâm thích đáng đối với các ý kiến tham gia của nhân dân, công luận báo chí trong việc lạm bàn các vấn đề xã hội vì bất cứ lý do gì miễn rằng không đi ngược với đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước, mà hãy xem đôi tượng tham gia ý kiến dù tầm mức hiểu biết nông, sâu đến đâu nhưng tự thân vấn đề đã phản ánh được vấn đề từ thực tế cuộc sống xã hội đã có sự tìm hiểu ít, nhiều. Đấy là cách kích thích gia tăng giá trị nguồn vốn xã hội hiệu quả không thể phủ nhận, bởi nguồn lực trí tuệ toàn dân đã được phát huy hết khả năng. Vấn đề còn lại là cách thức tiếp nhận và xử lý thông tin mà thôi.
Chu Lai: 10/07/2006
Lê Trang Tuấn